Neden 10'luk sayı sistemi kullanırız? (Sayı sistemlerine bir bakış, ve Sümerliler / Babilliler neden 60 tabanındaki sayı sistemini kullandı?)

 Öncelikle bu blogda neden times new roman kullandığımı bilmiyorum okurlarım, eğer size de garip gelirse affedin :). Şimdi asıl konuya gelelim, "sayı sistemleri"

Şimdi okurcuğum, ben sana desem ki kaç tane rakamımız vardır? Muhtemelen dersin bana "10 tane, 0,1,2,3,4,5,6,7,8,9.". Peki ben sana desem ki "Neden 10 tane rakamımız var peki?"

İşte bu sorunun cevabı, kullandığımız sayı sisteminden kaynaklanıyor. Şimdi doğrudan doğruya başlığa koyduğum şeylere dalarsam muhtemelen kafamız karışır. Öncelikle sayı sistemlerini örnekleyeyim.

Şimdi çift satır boşluk bıraktığımıza göre bir tanımla başlayabilirim bence. Sayı tabanı demek, sayı sisteminizdeki sayıları kaç tane rakam ile oluşturduğunuz demektir. Mesela biz onluk sayı sistemi kullanıyoruz. Bu durumda sayılarımız şu şekilde gider:

-11, -10, -9, -8, -7, -6, -5, -4, -3, -2, -1,  0,  1,  2,  3,  4,  5,  6,  7,  8,  9,  10,  11,  12

Kullandığımız onluk sayı sisteminde sayıları oluşturmak için 10 rakam kullanırız. Şimdi 3 tabanında kurulu bir sayı sistemi deneyelim haydi

0, 1, 2, 10, 11, 12, 20, 21, 22, 100, 101, 102, 110, 111, 112, 120, 121, 122, 200...

Yukarıdaki sayı sistemi üçlük tabanda oluşturulmuştur. 3 tane rakamımız vardır; 0, 1 ve 2 

Sayı sistemlerinin çalışma prensibini bu şekilde özetleyebiliriz.

A bir de unutmadan, sayı sistemleri birbirlerine dönüştürülebilir. Mesela oluşturduğumuz üçlü sayı tabanını baz alan sayı sisteminde biz 9 yazısını yazmak için şu yolu izleyebiliriz 

Adım 1: iki sayı sistemini alt alta yazalım 

0, 1, 2,  3,   4,   5,   6,   7,   8,    9

0, 1, 2, 10, 11, 12, 20, 21, 22, 100, 

Adım 2: rakamları eşleştirelim 

Bu örnekte, günlük hayatta kullandığımız 9 rakamı, sayı sistemimizdeki 100 sayısına eşdeğermiş.

Şimdi gelelim başlıkta sorduğumuz soruya: Neden 10 tabanındaki sayı sistemini kullanırız?

Tarihte kullanılan sayı sistemlerine bakarsak, aslında insanlık daima 10'luk sistem kullanmamıştır, fakat kullandığı sistemlerin hepsinin ortak bir noktası vardır: kolaya kaçmak

Düşünün, İsa'dan birkaç bin yıl önce yaşayan bir çiftçi veya tüccarsınız ve ürünlerinizi saymanız lazım. Nasıl sayarsınız? Muhtemelen parmak hesabı yaparsınız. Şimdi iki eliniz de görüş açınızda olacak şekilde ellerinizi açın. Kaç parmağınız var? 

Eğer Polydactyl isimli sendroma sahip değilseniz bana "10 parmağım var, bu birazcık bariz değil mi" cevabını vereceksinizdir muhtemelen. İşte 10 parmağınız yüzünden 10'luk sayı tabanı kullanıyorsunuz. 

Tarihte, bu olayı biraz abartan bazı medeniyetler yok değildir. Sümerler ve Babiller, 60'lık sayı sistemi kullanırlardı. Şimdi diyeceksiniz "60 nedir yahu? o kadar parmağı nereden bulmuşlar?). Bunu da açıklayayım, insan bünyesinde her parmakta 3 boğum vardır (Başparmağınızın 3. boğumunu kalem tutarken başparmağınızı havaya kaldırarark görebilirsiniz). İnsan bedeninde toplamda 20 tane parmak vardır. 20 x 3 = 60 sonucuna varan Sümerler (Babiller, Sümerlerden alır sayı sistemini), 60 tabanında bir sayı sistemi kullanmışlardır. 

Veee evet efendim, günün menüsünde tatlı olarak Babillilerin kullandığı rakamların tablosu var. Afiyet olsun : D